Zoeken

Jongens, tis vakantie, wegwezen. (geldt ook voor leraren)


 

Dubbelopjes

Een goede tekst is zo kort mogelijk. Wat je dus zeker niet wilt is onbedoeld dingen twee keer zeggen. In de regel is dubbelop fout: je neemt je lezer serieus en die leest het ook wel als je het één keer zegt. Tijdens de vorige zin heb je misschien wel gedacht: "Nou, ik mis wel eens iets, ik zie wel eens iets over het hoofd en dan mag het best herhaald worden" in dat geval dan zeg je het gewoon twee keer ;-)
En inderdaad: steeds weeg je je schrijfdoel af tegen je publiek. De boodschap moet overkomen.
In de eerste 25 seconden van het filmpje hoor je Fred de contaminatie én het pleonasme gebruiken. Stijlfouten als deze kunnen - als je ze bewust inzet - humoristisch en toch leuk zijn. (Welke was dat?)

De contaminatie maakt van twee goede één fout Fred (Draadstaal) contamineert vrij vaak

*"Om u zo optimaal mogelijk van dienst te zijn, vragen wij u een keuze maken uit het volgende menu."

Als je de vorige zin op je opneemapparaat zet, ben je vrij onzorgvuldig aan het formuleren. Optimaal  betekent zo goed mogelijk, dus eigenlijk zeg je: *"Om u zo zo goed mogelijk mogelijk van dienst te zijn,....". Deze fout herstel je door een van de dubbele elementen weg te laten: Om u optimaal van dienst te zijn of Om u zo goed mogelijk van dienst te zijn. Helemaal goed doe je het als je de telefoon gewoon opneemt, natuurlijk.

*Dat kost duur.  Het element geld is twee keer aanwezig, in kosten  en in duur. Oplossingen: Dat kost veel  of  Dat is duur.
*Ik ben niet in staat u te kunnen helpen. Goed: Ik ben niet in staat u te helpen.  of Ik kan u niet helpen.
*Ik irriteer me zo aan taalfouten. 
Goed:  Taalfouten irriteren mij zo.  of  Ik erger me zo aan taalfouten.
*Ik herken het echt niet meer terug. Goed: Ik herken het niet meer.  of  Ik ken het niet terug.

De tautologie zegt echt twee keer hetzelfde

Om een of andere reden hebben veel tautologieën het tot vaste uitdrukking geschopt: Nooit ofte nimmer, vast en zeker (zeker en vast  in het Vlaams), gratis en voor niets, vol is vol. Het is belangrijk dat je de tautologie bewust inzet, bijvoorbeeld om je woorden kracht bij te zetten. Heb je zelf niet in de gaten dat je zaken dubbel aan het zeggen bent, dan maakt je taal geen verzorgde indruk. Bedenk eens of je de volgende tautologieën accepteert als correct taalgebruik.

  • Het regent en het giet.
  • Ik ben blij en verheugd met uw bezoek.
  • Bedankt voor alle cadeaus en presentjes.
  • Geraakt en aangedaan nam moeder afscheid van de gasten.

Het pleonasme noemt een kenmerk dat onvermijdelijk is

Een ovaal ei, een vrouwelijke masseuse, een mondeling gesprek, naar beneden vallen, een witte schimmel, nat water, een verstandige leraar, hard rennen  allemaal zelfstandige naamwoorden of werkwoorden die de betekenis van het woord dat erbij staat al ín zich hebben: natuurlijk is een ei ovaal, natuurlijk is een masseuse een vrouw, natuurlijk is water nat, enzovoorts.

Is een pleonasme altijd fout? Als je het hebt over witte sneeuw, bedoel je natuurlijk iets anders dan die smerige drek die je overhoudt als auto's over een gestrooide weg het zout lekker ingereden hebben. Dat "witte" hoeft dus niet overbodig te zijn. Een "omgekeerd pleonasme": een omhooggevallen artiest, droog water, traag rennen. Heel mooi, opvallend, verrassend.

Dubbele ontkenning

Als je praat, kan de zin: "Ik heb nooit geen zin in spruitjes," je wel eens ontsnappen. Iedereen begrijpt: je wil friet of pizza. Als je schrijft heb je tijd om na te denken en kies je welke ontkenning je het beste vindt passen geen  of niet.
Van rekenen weet je dat min maal min positief is: -2 x -3 = 6. Zo is het ook met ontkenningen: ontken je iets dubbel, dan bevestig je het eigenlijk. 
Dit kan je bedoeling zijn: Hij voetbalt niet onverdienstelijk, Dat is geen slecht plan. Deze stijlfiguur (de litotes) ontkent het tegenovergestelde. Zeker geen fout, eerder een verfraaiing van de taal. De litotes kan ook een komische bedoeling hebben: "Messi voetbalt niet onverdienstelijk."

Tricky

Subtiel wordt het als je woorden gebruikt die een ontkenning in zich hebben die je niet zo duidelijk ziet:

  • Je moet ervoor waken om geen klontjes in je saus te krijgen. (ervoor waken = zorgen dat iets niet gebeurt, de verborgen ontkenning)
    Je bedoelt: Je moet ervoor waken klontjes in je saus te krijgen.

​Blijf altijd goed nadenken. Wat wil je zeggen? Laat de duidelijke ontkenning (geen, niet, nooit) weg en beoordeel welke zin bij jouw betekenis past:

  • Deze rechtszaak moet voorkomen dat de frauderende advocaat zijn financiële verplichtingen niet nakomt.
  • Het is hier verboden om niet met pen en papier te schrijven.
  • Met een snelheidsbegrenzer wil je voorkomen dat mensen niet te hard rijden.
  • Je moet wel oppassen om het interieur niet te klassiek te maken.

Zoomen

Wil je het beeld in de browser vergroten of verkleinen dan kun je dat gemakkelijk met de sneltoetsen CTRL+ en CTRL- voor elkaar krijgen.