Gesloten vragen: de vraag en het antwoord zijn het belangrijkst

• Ja/Nee-vragen

• Quizvragen: er is maar één goed antwoord mogelijk. Je vindt deze vraagvorm vaak in proefwerken, want hij is gemakkelijk na te kijken. Wie, Wat, Waar, Wanneer zijn vraagwoorden die meestal bij een gesloten vraag horen.

• Keuzevragen: De bevraagde mag kiezen uit een aantal mogelijkheden.

Open vragen: de persoon die het antwoord geeft is het belangrijkst

Door het stellen van een open vraag geef je de ondervraagde vrijheid om te vertellen wat zij wil, wat zij belangrijk vindt. Je nodigt haar uit om meningen, gedachten te delen:

• Kunt u vertellen waarom u uw leerlingen op deze manier benadert?
• Gelooft u in democratie op een school?

De enquête: de vraag is belangrijk

Gesloten vragen zijn ideaal voor het opstellen van een enquête. Een enquêtevraag moet namelijk 'turfbaar' zijn: je wilt gemakkelijk kunnen tellen hoeveel mensen dit antwoorden en hoeveel mensen dat. In een enquête verwerk je meestal 2 soorten vragen.

• Met de ene soort laat je mensen wat over zichzelf vertellen: sekse en leeftijd bijvoorbeeld. Je kunt dan achteraf bekijken of jongens een ander antwoord geven dan meisjes, jongeren anders antwoorden dan volwassenen.
• De andere categorie stelt vragen over je onderwerp. Maak vooraf heldere keuzemogelijkheden en ben heel voorzichtig met de mogelijkheid om invullers de mogelijkheid te geven een eigen antwoord te geven. Dat maakt het verwerken van de resultaten achteraf erg arbeidsintensief.

Het interview: de persoon is belangrijk

In een interview gebruik je gesloten vragen om de geïnterviewde op zijn gemak te stellen (Waar werkt u, Heeft u kinderen, Hoe lang doet u dit werk, egzmd); ze zijn makkelijk te beantwoorden, dat geeft de geïnterviewde zelfvertrouwen. Maar het echte werk in een interview zijn natuurlijk de open vragen: de geïnterviewde wil namelijk het idee krijgen dat je niet voor niks bij haar bent uitgekomen voor dat interview: Jij vindt dat zij iets te melden heeft wat van belang is voor je lezers/kijkers. Dat hoeft niet hoogdravend te zijn. Je kunt elke dag in Man Bijt Hond zien, dat iedere mens de moeite van een interview waard is. Bepaal vooraf welke onderwerpen je per se wilt bespreken.

Doorvragen

Je kunt er ook voor kiezen om zelf helemaal niet sturend te zijn in de inhoud van het gesprek. Dat stelt wel hoge eisen aan je luistervaardigheid en je vaardigheid in het 'doorvragen'. Tijdens het interview ben je voortdurend alert op datgene wat de geïnterviewde vertelt en je gaat in op datgene wat zij zegt. Een aantal doorvraagvoorbeelden:

• U zei net ... Kunt u daar wat meer over vertellen?
• Hoe bedoelt u dat?
• Waarom vindt u dat zo belangrijk?
• Wat betekent dat voor ons?

In eerste instantie gebruik je 'doorvragen' om de geïnterviewde de loop van het gesprek te laten bepalen.

Verhoog de kwaliteit van je interview

Maar andere keren vraag je door omdat je niet tevreden bent met het antwoord. Dat kan zijn omdat de geïnterviewde het niet gemakkelijk vindt om te antwoorden of antwoorden geeft die hij 'sociaal wenselijk' acht, hij geeft antwoorden waarvan hij denkt dat mensen die willen horen.

Vindt u het leuk om leraar te zijn?

Ja, natuurlijk. Anders deed ik het niet al 25 jaar.

Een goede interviewer vraagt door, want met zo'n antwoord blijf je je lezers of luisteraars niet boeien.

Op welke momenten denkt u wel eens: Ik wou dat ik een ander vak had gekozen? is dan een mogelijke vervolgvraag of Wanneer dacht u voor het laatst: Wat heb ik toch een mooi vak?

• Een makkelijke manier van doorvragen is het herhalen van de vraag. Dat doe je als je het antwoord niet duidelijk, niet volledig vindt of als je vindt dat de geïnterviewde geen antwoord geeft op de vraag.
• Ook het antwoord herhalen of samenvatten helpt de geïnterviewde om zijn gedachten beter te ordenen en zijn eigen antwoord aan te vullen.
• Als je werkt met een microfoon helpt het ook wel eens om die microfoon voor de mond van de geïnterviewde te houden, ook al is hij gestopt met praten. Hij voelt zich dan verplicht om door te praten.

Tot slot nog een paar tips:

• Stel één vraag tegelijk. Je hebt dan meer kans op een bruikbaar antwoord.
• Stel je vraag duidelijk. Dat helpt mee aan een duidelijk antwoord.
• Stel je vraag, zonder in die vraag je eigen mening te verwerken. De geïnterviewde is belangrijk, niet jouw mening.